KENIA: De Lunatic Express

Kenia reisverhaal: verslag van een reis door Kenya

(Tekst en foto's: Bert Taken)

(Onderstaand artikel is gepubliceerd in het tijdschrift Voyager 6e jaargang nummer 2 voorjaar 2000)

deel 1/2

De Lunatic Express

In 1896 besluiten de Engelsen om een 1000 kilometer lange spoorweg van Mombassa naar het Victoriameer aan te leggen. De bouw vindt plaats met de hulp van vele duizenden Indiase werkers, die onder Britse leiding ervaring hebben opgedaan in eigen land. Tijdens de moeizame aanleg door het heuvelachtige, moerassige gebied vinden er regelmatig schermutselingen plaats met de Masai-krijgers. Tegenstanders van dit grote project vinden het allemaal maar gekkenwerk en dopen de spoorlijn om tot de 'Lunatic Express'. In 1899 wordt na ruim 500 kilometer een tentenkamp opgeslagen in een moerassig gebied. Op de slechtst denkbare plek ontstaat, volkomen onbedoeld, een nederzetting waaruit het huidige Nairobi groeit. Eind 1901 wordt tenslotte Kisumu aan het Victoriameer bereikt.

Nairobi

Verschrikt ziet de man achter de lobby van het Heron Court Hotel in Nairobi mij binnen komen. Vier dagen achtereen heb ik doorgebracht in stofwolken op de open achterbak van een veringloze vrachtwagen als onderdeel van een campingsafari. Een stoflaag bedekt mij nog steeds als ik het hotel binnenstrompel. Mijn gebroken lichaam schreeuwt om een verkwikkend bad, een zacht bed en een lange nachtrust. Na een lange, onrustige nacht ben ik weer voldoende hersteld om de stad in te gaan.

Het is december en buiten brandt een felle zon. Op de Keniatta Avenue passeer ik ongeveer elke tien meter een lid van de burgerwacht die, gewapend met een lange stok, de straat veilig probeert te houden voor de westerse toeristen. De stad doet verduidelijk haar best om de bijnaam “Nairobbery” kwijt te raken. Het westerse centrum van de hoofdstad herbergt onder meer banken, safarikledingwinkels, handwerkkunstwinkels en een Wimpy. Aan het eind van de straat vind ik het New Stanley lotel; het verzamelpunt voor de welgestelde buitenlandse safarigangers. Op het trottoir zie ik een groepje oudere avonturiers wachten op het busje dat hen naar het wildpark zal brengen. Gestoken in fonkelnieuwe en gladgestreken safarikleding wanen ze zich de navolgers van Livingstone, ook al zullen ze in het wildpark geen voet buiten het busje zetten.

Dit is niet de plek om nietsontziende ontdekkingsreizigers te vinden, die bereid zijn zich met kapmessen een weg te banen door het oerwoud zonder de dagelijkse zekerheid van een kopje thee met een wolkje melk in de namiddag en een gintonic als aperitief voor een keurig opgediend vijfgangen menu. In afwachting van de koffie op het winderige hotelterras - het Thorn Tree Café - koop ik om de hoek The Standard; een Engelstalige Keniase krant. Er staan veel berichten over busongelukken, diefstal en moord in.

Slechts een paar honderd meter verwijderd van de blanke enclave rondom het New Stanley Hotel ligt het River Road gebied. Deze volkswijk vormt in vrijwel elk opzicht een volstrekte tegenpool. Afgezien van een enkele rugzaktoerist is er nauwelijks een mzungu (blanke) te zien. De meeste kleine winkeltjes worden beheerd door Indiase mensen, waarvan de voorouders waarschijnlijk nog hebben meegeholpen bij de aanleg van de Lunatic Express. In Accra Road verzamelen zich alle middelen van openbaar vervoer: roestige Peugeot taxi's, mooie zwarte Engelse Morris taxi's, matatu's (pickup-busjes) en veelkleurige stadsbussen. Op het station in Nairobi reserveer ik een plaats in de trein van de volgende dag naar Kisumu aan het Victoriameer. Helaas blijken er alleen nachttreinen te rijden.

Vanaf het station loop ik over de Station Road naar het spoorwegmuseum. Het is een volkomen verlaten gebied en ik twijfel of het museum wel geopend is. Ik werp een blik door de open deur van het gebouw. Achter een tafel zit een oude man. Hij is blij dat er eindelijk weer bezoek is en nodigt mij uit om binnen te komen. Het gebouw ligt vol met attributen die herinneren aan de begindagen van de “Lunatic Express”; affiches, foto's, tekeningen, bouwplannen en allerlei voorwerpen uit de eerste treinen.

Zelfs een speciale stoel die bij de eerste treinen helemaal voorop de locomotief werd gemonteerd voor de treinreiziger die bereid was wat meer risico's te nemen. De oude man bloeit zichtbaar op bij het bezoek van een geïnteresseerde gast. Buiten staan verschillende locomotieven met exotische namen als The Masai Express en The Karamoja Express. Hij loopt mee naar buiten en vertelt een aantal anecdotes die bij sommige treinstellen horen. In de overdekte ruimte staat de eersteklas coupé nummer 12. Op een nacht, in het begin van deze eeuw, hield de opzichter Charles Ryall de wacht in deze coupé. Hij loerde op een leeuw die een aantal mensen had gedood. In de loop van de nacht viel hij echter in slaap en werd door de leeuw uit de coupé gesleurd en gedood. De Loc nummer 301 reed ook reeds in 1937 toen de schrijfster Isak Dinesen, onder het pseudoniem Karen Blixen haar leven op de koffieplantage in de Ngong Hills ten zuiden van Nairobi beschreef. Het compartiment werd opnieuw geschilderd voor de film Out of Africa.

verder naar "KENIA: De Lunatic Express" deel 2