Polynesië, Cook Samoa Fiji ,informatie over reizen en vakantie, reisverhaal, reisverslag, info, foto's

Onthaasten in het paradijs

(tekst en foto's: André Nuyens)

Dit verslag beschrijft de 30-daagse tocht van André en Reina naar Cook Islands, Samoa en Fiji in juli/augustus 2001.

Aankomst
We komen van overzee, landen op het laatste moment op de airstrip van het kleine vliegveld en lopen in een aangename warmte vanuit het toestel zelf naar de aankomst- annex vertrekhal. Vlak voor ons zien we de wuivende palmbomen en de zee, achter ons ligt de grote berg die het eiland is. Een welkomstlied valt ons ten deel en de passage door de douane kost slechts luttele minuten. Een poosje later wandelen we langs het strand. De mensen die we tegenkomen dragen zonder uitzondering een prachtige bloem in het haar en groeten ons met 'kia orana' 'bula' of 'telofa'. We weten het nu: we zijn terug in het paradijs.

Cook Islands

Rarotonga, het hoofdeiland, is zo klein dat je het in een dag rondfietst. De hoofdweg loopt langs de kust rond het eiland. Met de scooter kan het uiteraard in minder tijd.. Er ligt een kleinere weg iets meer het binnenland in, maar die loopt grotendeels parallel met de kustweg. Dat is overigens wel de weg die er misschien al duizend jaar ligt. Eigenlijk fiets je rond een grote berg met grillige pieken, kenmerkend voor de vulkaaneilanden waarmee de Stille Zuidzee is bezaaid. Aan de zeekant ligt op ongeveer vijfhonderd meter een koraalrif waardoor het ondiepe gedeelte voor het strand de overbekende turquoiseblauwe kleur krijgt.

De oorspronkelijke bevolking, waarschijnlijk afkomstig uit de Aziatische archipel, leefde in stammen in het binnenland dat meer bescherming bood. Van hun verleden is weinig over: her en der verspreid staan wat grafheuvels en stenen zuilen, maar dat is ook alles. Moge de stammen in het verleden vaak oorlog gevoerd hebben, waarna de gevangen vijanden ritueel werden opgepeuzeld, vandaag de dag is een van de opvallendste dingen de gemeende vriendelijkheid van de inlanders. De kleurrijke bloemen van het eiland tref je overal aan: in de badkamer of op de tafel van je hotelkamer, op de receptie van het hotel, op elke tafel van een restaurant, maar het meest in het haar van bijna elke Polynesiër: het is een bewijs van hun zonnige karakter.

Tijdens onze fietstocht rond het eiland ontdekken we dat eilanders hun overledenen op het erf vóór hun huis begraven. Ze hebben daartoe het recht en houden zo hun dierbaren letterlijk dichtbij zich. We passeren een bedrijfje waar de bloemen van het eiland tot parfum worden verwerkt en later een stalletje waar van de vruchten van het eiland jam wordt gemaakt. We
zullen de geur van de gardenia, de nationale bloem van de Cook Islands, en de frangipani nog lang bij ons dragen.

Als fietsers hebben we weinig last van het 'veeverkeer' dat in geheel Polynesië voorrang heeft boven ander wegverkeer. Zo kan het gebeuren dat er opeens een varken, een koe of een paard midden op de weg staat of deze vlak voor je oversteekt. Het is even een weet, het went vanzelf. Uiteraard is alles hier kleinschalig: het parlementsgebouw van de Cook Islands lijkt op drie klassen houtbouw van een school. De ministeries, verspreid over het eiland, lijken noodunits van een klein bedrijf. Het gebouw van de Cook Islands Football Association is een veredelde bouwkeet. Je hoeft je geen moment te vervelen, zelfs niet op het kleine Rarotonga: in elk resort, zoals het bekende Edgewater Resort, is een uitgebreid activiteitenprogramma : in de zee vóór het resort zelf kun je snorkelen, kanoën of zwemmen, maar er zijn ook vele excursies vanuit het hotel mogelijk: een safaritour, een wandeling in het tropisch regenwoud, een trip naar een waterval of het cultural village.

In elk dorp op de Cook Islands proef je de sfeer van Nederland zo'n vijftig jaar geleden: op een onduidelijk afgebakend erf zwerven kippen, wroet een varken in de modder bij een huis waarvan het dak uit gedeeltelijk verroeste golfplaten bestaat. Er bestaan ook rieten daken, maar in verband met passerende cyclonen is een golfplaten dak bestendiger. Vaak zie je kleine brandjes om het afval op te ruimen.Het onbrandbare vuil zit in een verroeste ton die aan de weg staat.

Een 'must' is het Cultural Village: een soort openluchtdorp waarin de gebruiken uit heden en verleden worden uitgelegd en gedemonstreerd. Een aangename bijkomstigheid is dat op de eilanden de meeste uitstapjes vergezeld gaan van een maaltijd! Tijdens de lunch worden we verpoosd door een traditionele dansgroep.

Een van de meest bezochte eilanden van de Cook Islands is Aitutaki. Op dit eiland worden vaak huwelijken gesloten. Dat kleine eiland leent zich er uitstekend voor. Hier ligt misschien wel de mooiste lagoon van de South Pacific. De lagoon cruise die je kunt maken voert langs een reeks kleine, onbewoonde eilanden en eindigt bij een mini-eiland met de toepasselijke naam One Foot Island. Het is een dagtrip die nooit meer vergeet. Het toerisme op de Cook Islands ontwikkelt zich gestaag, maar het eiland kent gelukkig nog een authentieke sfeer.

Samoa
Dat vind je nog meer terug op een andere eilandengroep in de Stille Zuidzee: Western Samoa.
Het toerisme op Samoa staat nog in de kinderschoenen. Ze zijn er niet afhankelijk van, ze exporteren rietsuiker, kokosnotenolie en chocola. De hoofdstad Apia, een typische stad in de Pacific, met de zee aan de ene kant en het gebergte achter zich, is eigenlijk een groot dorp. Hier staat het wereldberoemde hotel Aggie Grey's. In de tuinen van dit voormalige koloniale huis waan je je overal behalve in een stad.

De toeristische attracties zijn natuurlijke bezienswaardigheden: het regenwoud, watervallen die eindigen in waterbassins waarin je soms kunt zwemmen, lavavelden waarin de stolling van de lavastroom nog goed te zien is en de blowholes. Dat zijn gaten in de gestolde lava waarin de aanstormende zeegolven worden geperst waardoor er een waterfontein ontstaat van tientallen meters hoogte.Ze willen best uitbreiding van het toerisme, maar geleidelijk en op de manier die zij verkiezen. Dat betekent dat de bouw van uitgebreide resorts beperkt blijft en dat in de dorpen zelf huizen gebouw worden voor de toeristen.

Deze ervaring is dan ook uniek te noemen: te wonen in een dorp op Samoa tussen de bewoners zelf. Op Tanu Beach Fales wonen we een paar dagen in een hut op het strand in het dorp. Een familie van het dorp beheert een aantal vakantiehutten. Dit zijn geheel open ronde woningen die op een meter hoge palen staan. Onze aankomst in het dorp had iets koddigs. We werden allerhartelijkst ontvangen door de gastvrouw met fruit en een drankje. Nadat ze onze hut aan het strand had toegewezen, zeulden wij de koffer op wieltjes door het rulle zand naar de hut, die uit niets anders bestond dat een matras op een houten bodem en beweegbare rietmatten als wanden. Je kunt de van palmbladeren gemaakte wanden neerlaten of ophalen alnaargelang je een gesloten of een open woning verkiest. Overdag is het raadzaam alle 'gordijnen' op te halen om tocht in de woning te creëren.

Hier leren we ons te onthaasten. We vergeten datum, dag en uur. Slechts een gong noodt ons aan een lange, gemeenschappelijke tafel voor het ontbijt en het avondmaal. In de tussentijd leren we aangenaam niets te doen, zoals de Samoanen dat zelf uitstekend beheersen. De mooiste bezigheid die je op alle eilanden kunt doen is snorkelen. Op Samoa hebben we op twee plaatsen tuinen van geel, wit, roze, oranje en groen koraal gezien en tropische vissen in de meest bonte kleuren.

Een minder actieve bezigheid ter afkoeling is lang in het water staan, zoals de bewoners van het dorp zelf graag doen..Dit gebeurt tot na middernacht, want de temperatuur blijft dag en nacht, zomer en winter ongeveer 25 °C. Dezelfde familie van zo'n veertig personen die zorgt voor het eten, het sanitair en het huishouden verzorgt op een avond ook een zang- en dansoptreden.
Hun huizen zijn logisch eenvoudig, zonder enige luxe. We zien slechts af en toe een televisie, er is zelden een telefoon, laat staan een videorecorder of een cd-speler. De muziek maken ze zelf, als ze er zin in hebben. Ze maken veel plezier met elkaar. Na een paar dagen begrijpen we wat meer van de Samoaanse levensstijl. Gelukkig zijn is zo eenvoudig, lijkt het.

Fiji

We landen op het vliegveld van Nadi (spreek uit: Nendi) aan de westkant van het Viti Levu, het hoofdeiland van de Fiji Islands. Wonderlijk genoeg ligt de hoofdstad aan de andere kant van het eiland. Het zal wel te maken hebben met het feit dat er een groot verschil bestaat in klimaat tussen de west- en de oostkant van Viti Levu. Aan de oostkant is het vaak bewolkt en regenachtig in de winterperiode (onze zomer), aan de westkant is het vrijwel altijd zonnig. Daar liggen dan ook de meeste hotels en resorts.

Het hele jaar door is de temperatuur overigens zeer aangenaam: tussen de 22 en 28 °C.
De meeste toeristen brengen niet veel tijd op het hoofdeiland door, maar wijken uit naar een van Fiji's kleine eilanden. Naigani Island, een van de kleine eilandjes bij Viti Levu, blijkt moeilijk bereikbaar. Na de rit van ruim een uur over een landweg vol gaten, volgt een boottocht van nog een halfuur. We worden verwelkomd door musicerende eilandbewoners. Het resort is een oude plantage, het restaurant de woning van de voormalige plantagebezitter, eens het eigendom van een eigenzinnige Ier. Die huizen waren altijd omgeven door een brede, overdekte veranda. Daar leefde en sliep men zodat de veranda eigenlijk meer ruimte bood dan het huis zelf.

We voelen ons echt afgelegen eilandbewoners hetgeen nog versterkt wordt door een onverwachte ontmoeting met enkele meisjes uit het enige dorp op het eiland midden in het bos. We krijgen spontaan een stuk suikerriet aangeboden waarna de onvermijdelijke vraag volgt waar we vandaan komen. De tijd staat hier ook niet helemaal stil: de meisjes dragen weliswaar de traditionele kleding en lopen op blote voeten, maar een van hen heeft een paarse streep in haar haar...

In het diepe binnenland van Viti Levu, in het dorp Abaca, lijkt het leven in honderd jaar nauwelijks veranderd. Dit dorp, slechts te bereiken over een onverharde weg die zelfs riviertjes kruist, wordt ' in leven gehouden' met subsidie van Nieuw-Zeeland opdat de bewoners niet wegtrekken naar de kust zoals bijna overal gebeurd is, omdat daar de weg ligt. De ongeveer tien hutten kennen weinig comfort, hangen van golfplaten aan elkaar. De bewoners leven van wat de natuur oplevert aan vruchten en groenten. Enkele bewoners gidsen bij wandelingen die vanuit het dorp starten waarna ons een traditionele maaltijd in de hut van de 'chief ' wordt aangeboden. Wij worden voor de lunch uitgenodigd om op de grond plaats te nemen. Er is één slaap- en woonruimte, waar ook kippen rustig rondlopen. Het servies staat op een rek buiten, evenals de wc en de douche. Men heeft weinig nodig om te leven.

Een unieke belevenis is eveneens een dag en nacht door te brengen in het tropisch regenwoud van het nationale park Colo-I-Suva op het eiland. Het regent hier vier dagen per week! Overbodig te vermelden dat dit regenwoud zich bevindt aan de oostzijde van Viti Levu. De wandeling in het donkere woud, vol mahoniebomen, orchideeën en reuzegrote varens, is een bijzondere ervaring.
Suva, de grootste stad van de Stille Zuidzee, is eigenlijk een kleine stad, maar na zoveel dagen van rust en slechts kleine nederzettingen is het vreemd opeens slichten, autoverkeer en echte winkels te zien. Hier is de enige universiteit van de South Pacific gevestigd.

Het Fiji Museum in Suva geeft een boeiend overzicht van het verleden van de Fiji Eilanden. Prachtig is de replica van een catamaranachtig schip waarop ongeveer 80 mensen konden wonen. Die schepen werden gebruikt voor de migratie van het ene eiland naar andere eilanden. Misschien is hierdoor de migratie vanuit de Aziatische archipel te verklaren, hoewel er ook theorieën zijn dat Fiji bevolkt zou zijn vanuit Afrika. Vast staat de inlandse bevolking veel uiterlijke overeenkomsten heeft met de Afrikaanse.

In het museum zijn ook wrakstukken te zien, afkomstig van het schip 'Bounty ', het schip van captain Bligh, de wrede kapitein die een muiterij op zijn schip veroorzaakte, waarna hij tezamen met enkele getrouwen overboord gezet werd. In zijn kleine sloep passeerde hij Fiji en de zee aan de noordkant van het eiland draagt nog steeds de naam Bligh Waters.
Maar het meest komische object in het museum wordt gevormd door de schoenen van een missionaris uit Engeland, ene Mister Baker: het enige wat van hem overbleef nadat hij ritueel was verorberd door een stam.

Het nabij gelegen Orchid Island Center is een cultural village, waar de historie en de tradities van het eiland aanschouwelijk wordt gemaakt. Opvallend is hoe efficiënt de kokospalm voor allerlei doeleinden werd gebruikt. Niet alleen de kokosnoot voor drinken en eten, maar de schil, de bladeren en het hout van de boom werd gebruikt voor eetgerei, kleding, wanden, vloerbedekking, touw, zonneschermen of dakbedekking. Fiji kent een drukker toerisme dan de twee andere eilandengroepen. Er zijn meer resorts van goedkoop tot zeer luxueus. Een van de nieuwste resorts is Outrigger Fiji Resort.

Een bijzonder resort, geheel gebouwd in de stijl van een Fiji dorp met traditionele woningen in een parkachtig landschap. Een schitterende plek om je vakantie door te brengen. Opgetrokken volgens de wetten van het land - dat wil zeggen dat je nooit hoger mag bouwen dan de hoogste palmboom - biedt dit resort een magnifiek uitzicht op het 'dorp', de zee en het koraalrif.
Op steenworpafstand ligt het Kula Eco Park, een kleine, prima verzorgde dierentuin met de flora en fauna van Fiji,waaronder de papagaai, de parkiet, de iguana, een zeldzaam soort groene hagedis die alleen hier voorkomt, de meest kleurrijke vissen uit de ondiepe wateren voor de kust en schildpadden.

De traditionele dansen op Fiji zijn minder elegant dan die op de Cook Islands of Samoa. Zal dat toch te maken met de afwijkende theorie met betrekking tot de migratie? Maar je hoeft ook hier niet dag in dag uit op het strand te liggen. Er zijn, al of niet door resorts georganiseerde, activiteiten genoeg. Een van de meest avontuurlijke is een dag varen op de bovenloop van de rivier de Luva, waar je, in je kajak, stroomversnellingen van een halve meter voor je kiezen krijgt.
Duiken, snorkelen, zwemmen, wandelen zijn activiteiten die op elk van de drie bezochte eilandengroepen bijna overal gedaan kunnen worden.

Ook hier horen we de anekdote dat de missionarissen ervoor gezorgd hebben dat de eilandbewoners 'fatsoenlijk' gekleed gingen hetgeen ertoe leidde dat de Fijians tot op de dag van vandaag met kleren en al in zee gaan, terwijl de toeristen uit datzelfde Europa hier in bikini en korte zwembroek rondlopen. Diezelfde missionarissen hadden er al voor gezorgd dat de mooie houten beelden van de vele goden massaal vernietigd werden, zodat er in de verschillende musea op de eilanden weinig historische houten beelden over zijn. Die zijn er nog wel, maar ze bevinden zich in Europese musea, meegenomen door ontdekkingsreizigers of handelaren. Wordt het niet tijd een aantal belangrijke voorwerpen aan de eilanden terug te geven?

De tijd dat we op deze eilanden verblijven is een unieke belevenis: je legt de tijd af, het horloge weg en omarmt de dag zonder indeling. Je doet slechts af en toe een schatting door naar de stand van de zon te kijken. Hier past geen strak tijdschema, hier onderga je de dag zoals die komt. Hier verlopen de dagen in een rustig, harmonieus tempo, aangepast aan de warmte, precies zó dat je er niet moe van wordt. Je vindt dat niet alleen terug in de manier van lopen van de Polynesiërs, maar ook in hun muziek, hun dans, hun gave urenlang niets te doen, hun geduld een dag lang achter hun stalletje langs de weg te zitten. Zij kennen de term 'onthaasting' niet, ze zouden het niet begrijpen, zij weten niet beter dan hun eigen levensstijl. Zij hebben nooit het tegenovergestelde gekend, zij waren altijd al gelukkig.

naar de website van André Nuyens