Myanmar: thanaka, longyi's & paya's

Myanmar reisverhaal: verslag van een reis door Myanmar (Birma) met veel informatie en foto's (17 juli t/m 14 augustus 2006)

(tekst en foto's: Bert Taken & Truus Kolenbrander)

deel 2/8

Moustache Brothers

In een zuidelijke buitenwijk van Mandalay staat het huis en "home-theater" van de Moustache Brothers. De theatergroup bestaat uit drie personen:
Brother nr.1: Par Par Lay, hij is de oorspronkelijke leider en komiek.
Brother nr.2: Lu Maw, hij spreekt goed Engels en organiseert de huis-optredens.
Cousin-brother nr.43: Lu Zaw, hij is een neef en draagt geen (echte) snor.
De "troupe" ontwikkelt zich tot een kritische theatergroep die zowel de lokale bevolking als het regime op een humoristische wijze te kijk zetten. Het regime moet daar echter minder hard om lachen dan de bevolking.

In 1996 werden Par Par Lay en Zu Law gearresteerd in Yangon nadat ze enkele kritische opmerkingen over het generaalsregime hadden gemaakt. Ze werden veroordeeld tot 7 jaar gevangenisstraf en dwangarbeid. Ondanks voortdurende protesten vanuit het buitenland (o.a. Amnesty International) werden ze pas in 2002 weer vrij gelaten. In de tussentijd ging Lu Maw samen met zijn vrouw - een bekende klassieke danseres - op bescheiden schaal met voorstellingen, voornamelijk voor toeristen. Par Par Lay en Zu Law doen regelmatig mee, maar hun inbreng is bescheiden. In het begin zaten ook steeds militairen met camera's bij de voorstelling om te controleren of ze niet te ver gingen.

We lopen 's middags naar hun woonhuis en worden buiten verwelkomd door Lu Maw. Hij vertelt over de politieke situatie in Myanmar en geeft aan dat de omstandigheden de afgelopen jaren niet verbeterd zijn. Hij is een groot medestander van Aung San Suu Kyi, maar is wel van mening dat de toeristen Myanmar niet moeten boycotten. Ze moeten juist zoveel mogelijk komen: hoe meer "waarnemers" er zijn, hoe minder het generaalsregime kan doen. Hij zegt dat de boycot-oproep dateert uit de tijd dat al het geld van toeristen rechtstreeks in de zakken van het regime verdween. Maar nu kunnen toeristen bijna vrij rondreizen en gebruik maken van particuliere guesthouses en restaurantjes.

Voordat we naar de avondvoorstelling gaan eten we bij de Aya Myit Tar, een geheel hemelsblauw geschilderd Bamar restaurant. We bestellen één hoofdgerecht en krijgen opnieuw een tiental schaaltjes met groenten, sausen, mais, soep, bamboescheuten, curries erbij. Veel toeristen zijn ze niet gewend: zes jonge bedienden staan in een kring om onze tafel heen om al onze handelingen nieuwgierig gade te slaan.

Buiten ontmoeten we Sunny, een trishaw-rijder. Hij brengt ons enkele straten zuidelijker naar een teashop: de thuisbasis van de Moustache Brothers en andere artiesten. We nodigen hem uit voor een thee aan onze tafel. Zijn ouders waren vroeger rijk, maar in 1987 werden alle bankbiljetten van 25, 35 en 75 kyat ongeldig verklaard, waardoor veel mensen ineens straatarm waren. Hij kon daardoor geen opleiding meer volgen en werkt sindsdien als trishaw-rijder. Jaren geleden heeft hij ook nog geld verdiend met jade-handel, maa dat is nu geheel overgenomen door Chinezen. Volgens Sunny is het geld waarmee Chinezen poenerige hotels en winkels in Mandalay bouwen afkomstig van illegale opium- en edelstenenhandel. Hij houdt duidelijk niet van de nieuwe Chinezen. Alle toeristen die hier komen, vertelt hij, zijn geïnterreseerd in onze cultuur, maar de Chinezen willen alleen maar gokken en prostitutie. Als dat er niet is, dan komen ze ook niet.
Hij is lichtelijk kritisch ten opzichte van de Moustache Brothers: zij brengen nu eenvoudig vermaak voor toeristen en verdienen daar veel geld mee. Andere artiesten zijn op dit moment veel beter en kritischer, maar krijgen geen buitenlands publiek en dus ook weinig geld.

Aung San Suu Kyi met twee Moustache Brothers

De vrouw van Lu Maw

De theatershow is echter ontdaan van alle echte scherpe kantjes. Lu Maw is een spraakwaterval die een beperkt aantal grappen de gehele avond herhaald (grap 1: overdag is mijn vrouw de baas, op het podium ben ik de baas, niet verder vertellen hoor! grap 2: mijn vrouw is een beroemde pin-up, ze staat op de cover van een Lonely Planet. grap 3: op elke straathoek hebben collectebussen de vorm van een politiehelm, deze vorm van corruptie is niet uniek voor Myanmar).
Een groot deel van de show toont de vrouw van Lu Maw allerlei klassieke danspatronen. Op afroep kan ze alle bewegingen uit een boek feilloos dansen. Na afloop vraagt Lu Maw een "vrijwillige" bijdrage van $5 per persoon en kun je nog foto's van hen maken of poppen, t-shirts en video's kopen. Ondanks het geringe aantal toeristen zijn de inkomsten van de Moustache Brothers tamelijk hoog voor Birmaanse begrippen. Gezien hun wrange geschiedenis hebben ze daar echter alle recht op.

van links naar rechts: Par Par Lay, Bert, Lu Maw en Lu Zaw

Met de boot naar Mingun

's Ochtends gaan we naar de Ayayarwady rivier en kopen een kaartje voor de boot naar Mingun. Het is een mooie, rustige vaarttocht van een klein uurtje. Onderweg zien we diverse paalwoningen in het water en langs de oever staan. Het water staat hoog. Op enkele droge plekken staan koeien angstig om zich heen te kijken.

Elf km ten noorden van Mandalay staat een aantal bezienswaardigheden, o.a. de Mingun Paya: omstreeks 1800 gebouwd door koning Bodawpaya en bedoeld om de hoogste bakstenen pagode ter wereld te worden. Duizenden dwangarbeiders werden ingeschakeld voor een pagode die uiteindelijk 150 m hoog moest worden. Toen de koning in 1819 overleed werd de bouw gestaakt. Een zware aardbeving in 1838 verwoeste een de pagode gedeeltelijk. Een grote scheur is nog duidelijk zichtbaar. Het is redelijk toeristisch. Het aantal toeristen valt vandaag wel mee (enkele tientallen), maar er zijn wel meer dan honderd lokale mensen die door souvenirverkoop, bamboehoeden, longyi's, restaurantje, theehuis, etc. hun brood proberen te verdienen.

Opstappen op de boot naar Mingun

Alle bezienswaardigheden liggen aan een weg die parallel aan de rivier loopt. Er hangt ook nog een 4 meter hoge en 90 ton zware klok van ca. 200 jaar oud. Een gehandicapte jongen (de "klokkenluider van Mingun"?) luidt de klok met behulp van een dikke houten tak. Ten noorden van de Mingun Paya ligt een klein, authentiek en rustig dorpje waar witte koeien rond lopen.

verder naar "Myanmar: thanaka, longyi's & paya's" deel 3