Het noorden van Ethiopië

Ethiopië reisverhaal: verslag van een reis door noord Ethiopië

(tekst en foto's: Janny)

HET NOORDEN VAN ETHIOPIË

Ethiopië. Volgens iedereen die ik vertelde dat ik daar naar toe ging geen land om naar op vakantie te gaan, maar het is één van mijn beste reizen tot nu toe geweest. Reden voor mij om voor de verandering eens een verhaal op het internet te plaatsen. Zoveel cultuur, historie en aardige en interessante mensen/stammen. Het ging mijn verwachtingen ver te boven.

Dag 1: Op de luchthaven Bole stond onze begeleider van deze reis op ons te wachten en we werden direct naar een heerlijk hotel gebracht. We waren ondertussen al 48 uur aan het reizen en waren hard toe aan een goede nachtrust.

Dag 2: Vroeg op en richting Debre Libanos. Dit is een druk bezocht pelgrimsoord aan de rand van een diep dal. In de 13e eeuw werd hier in de buurt van de vroegere kluizenaarsgrot van Thekla Haymanot een van de belangrijkste kloosters van Ethiopië gesticht. Thekla Haymanot “De stut van het geloof” geldt als een van de grootste nationale heiligen in Ethiopië. Zijn meditatie en ascese in de grot waren zo intens en duurden zo lang, dat een van zijn benen verdorde en afstierf. Thekla zelf verwierf de status van een engel. Op de iconen van de heiligen die overal hangen, is hij daarom voorzien van een zestal engelenvleugels. Ook zijn afgestorven been wordt niet vergeten en is altijd apart weergegeven, voorzien van twee vleugels. De huidige kerk stamt uit 1950 en is van binnen versierd met mooie glas-in-lood ramen van de kunstenaar Afewerk Tekle. De grot achter de kerk en kloostergebouwen mag alleen met speciale toestemming van de geestelijken ter plaatse worden bezocht. Gelukkig hadden wij dat. Ik had dit niet willen missen. Meteen op de eerste reisdag al zo’n hoogtepunt.

Verder gereden via Fiche het diep gelegen dal van de Blauwe Nijl in. Dacht even dat ik in de Grand Canyon in Amerika was beland. De weg daalde spectaculair af naar de rivier, die in een boog om het zuidelijk deel van het Tana meer stroomt. Beneden bij het dal staken wij de rivier over, via een brug die door de Italianen gebouwd werd in de jaren veertig. Gelukkig voelde onze chauffeur Johnny goed aan wanneer we een fotostop wilden maken. Helaas mochten we geen foto’s maken van de brug. Schijn je in Ethiopië te kunnen worden gearresteerd!

Dag 4: Vandaag een tochtje per boot op het Tana meer. De oever van het meer is begroeid met dichte kragen papyrusriet. Gelukkig zagen we ook nog een papyrus­bootje van de vissers (tanqwa’s – het plaatselijke Woitavolk) voorbijkomen. Deze werd door iedereen zeer veelvuldig gefotografeerd.
Ook zeer veel watervogels gezien. Er liggen meer dan dertig eilanden verspreid over het meer met daarop diverse kerken en kloosters die beroemd zijn om hun schilderingen. Wij gaan echter naar het eilandje Kebran en bezochten de Gabriëlkerk. De schilderingen gaven de marteldood van Sint Joris weer die werd onthoofd. Direct daarnaast een afbeelding van zijn ziel die werd opgenomen in de schoot van Christus. Al met al zeer beeldend en mooi weergegeven.
Verder een Portugeese brug naar de beroemde en beruchte waterval van de Blauwe Nijl. Helaas is daar sinds de regering heeft besloten het water om te leggen om zodoende het water af te tappen voor energiewinning niet veel meer van over.

Dag 5: Via een zeer slechte weg maar gelukkig korte rit vandaag richting Gondar. ’s Middags de Debre Birhan Selassie-kerk bezocht, de kerk van de drie-eenheid op de berg van licht. Een van de mooiste en bekendste in Ethiopië. Op de poort is met een beetje verbeelding de leeuw van Juda te zien. Deze kerk is een onderdeel van een met een hoge muur omgeven klooster-complex. De kerk is gebouwd in opdracht van Yasu de Grote. Het poortgebouw met 12 kantelen (de apostelen) biedt toegang tot het kloosterterrein.

Op de deur staan 2 aartsengelen geschilderd. Ook de kerk­klokken die cadeau werden gedaan aan de keizer ter bevordering van de onderlinge handelsrelaties door de Verenigde Oost Indische Comp hangen nog boven in de poort. Deze poging is echter mislukt. Het plafond van de kerk is versierd met talloze serafijnenkopjes. De wanden zijn versierd met een vrijwel complete iconografie van het Ethiopische christendom.

Iets buiten het centrum van Gondar hebben wij het Bad van Fasilidas bezocht. Dit park is omgeven door een vrij hoge muur met zes wachttorens. Deze muur was rondom totaal begroeid met de wortels van de bomen. Vond ik misschien nog wel interessanter dan het bad.

Dit was een groot bassin van 70 bij 40 met een paviljoen van twee verdiepingen. Uit de bouw en ligging ervan lijkt het geheel oorspronkelijk een lustslot geweest te zijn voor één van de keizers. Jaarlijks wordt hier het kleurrijke Timkat-feest gevierd, waar duizenden pelgrims de doop van Jezus in de Jordaan herdenken. Helaas konden wij dit niet meemaken. Wij gaan deze vakantie voor het Leddat festival in Lalibella, waar wij op precies de juiste dagen zullen zijn.

Ook het terrein bezocht waar op 7000 m2 6 paleizen staan. Duidelijk is dat hier een afgesloten en exclusief keizerlijk domein is geweest, gezien de hoge muur met diverse poorten. Een beetje vergelijkbaar met de Verboden Stad in Peking. Wij hadden een gids die zeer veel wist te vertellen. Het paleis van Fasilades was zeer indrukwekkend en in redelijk goede staat bewaard gebleven. We zagen invloeden van Indiaas-Islamitisch-Moors en Westers. Al met al een zeer cultureel dagje met zeer veel indrukken.

Dag 6: Vandaag gaan we richting het Simien gebergte. Onderweg een stop gemaakt bij een dorpje dat bewoond werd door falasha’s. De bewoners hadden zwart aardewerk te koop wat ze graag aan ons kwijt wilden. Aangekomen bij ons hotelletje voordat we het Simien gebergte ingaan. Helaas te weinig kamers. Onze gids/chauffeur Johnny heeft uiteindelijk alles geregeld en weer rechtgezet.

Direct weer oppad voor een tweetal wandelingen. Hier konden we het mooie bergmassief zien, duidelijk opgebouwd uit o.a. zandsteen, kristal­rotsen en vulkanisch gesteente. Door de erosie geeft dit nu een prachtig effect en een prachtig landschap. Onderweg Gelada – bavianen gezien, ook wel ‘bloedend hart’ genoemd in het Amhaars gezien hun opvallende naakte plek op de borst. Ook een aantal zwart/witte bonte raven gezien tijdens de lunch.

Dag 7: Het programma is een beetje aangepast zodat we Oud en Nieuw in Aksum kunnen vieren en niet in de bergen. Onze gids Johnny heeft alles daarvoor perfect geregeld. Vandaag een spectaculaire afdaling met zeer veel haarspeldbochten naar het laagland. Af en toe stopten we in de kleine dorpjes waar we werden omringd met vooral kleine kinderen die ‘you, you’ riepen. KIonk helaas als money, money of give, give. Hier stonden ze gelukkig niet meteen met hun handen op om geld of pennen te ontvangen. Helaas doen wel veel toeristen dat, waardoor de kinderen zeer verpest worden/zijn. De dorpjes ogen sober en stoffig, maar de mensen zijn zeer vriendelijk.
Onderweg zagen we verroestte tanks in het landschap staan welke herinnerden aan de ‘slechte’ vervlogen periode. Ook zagen we onderweg een aantal dromedarissen. Zien er altijd weer heel lief uit als ze zo rustig en vredig voortstappen.

Dag 8/9: Lekker een paar dagen voor onszelf en rustig alles bekijken en op ons in laten werken. Eerst een wandeling naar de plaatselijke markt waar kamelen en ezels op een lading goederen stonden te wachten. Een heel groot veld diende als verkoopruimte en de mensen zaten pal naast elkaar. Er was werkelijk van alles te koop. Tussendoor probeerden de kinderen je uit te nodigen voor een koffiecere­monie, wat we uiteindelijk ook even hebben gedaan, want dat hoort bij een reis naar Ethiopië. We kochten suiker en werden meegenomen naar het huis van de ouders van het jongetje. Er werd gras op de grond gestrooid voor een aangename geur. waarna de moeder plaatsnam op een krukje bij de houtkoolbrander. Onderwijl wordt er wierook gebrand, wat heerlijk ruikt.

Maar ik ben dan thuis ook al een fanatiek wierook-brander. Eerst kregen we popcorn, waarna zij verse koffiebonen in een pan roosterde. Wij mochten allemaal even meesnuiven van die lucht. Ze kwam daar speciaal even voor langs. Vervolgens stampte ze de bonen fijn en bracht ze aan de kook in een aardewerken koffiepot. Alhoewel ik geen koffie­drinker ben, ben ik blij dat ik dit zo bij iemand thuis heb mogen meemaken.

Verder naar de Monolithische Stèles van Axum. Deze blijken de graven van belang­rijke personen te markeren. In en om Axum zijn er ruim 100 bewaard gebleven, maar ze schijnen ook voor te komen in Iritrea. Ze bestaan uit trachiet, een vrij ruwe vulkanische steensoort die in deze omgeving veel voorkomt. Het lijkt of ze zijn gedecoreerd als woningen met diverse verdiepingen met onderin een deur en zelfs uitstekende balken bij de raamomlijstingen, de zgn. apenkoppen.

Direct tegenover de ingang staat de grootste Stèle van 21 meter hoog welke we inderdaad ook terug konden zien op de 100 Birr. Er was een nog grotere van 33 meter, maar die ligt nu in stukken op de grond. Bij het oprichten ervan is hij doorgeschoten naar voren en in stukken gebroken. Vervolgens nog even iets buiten het dorp naar het paleis van de Koningin van Sheba. Hier is echter niet veel meer van over maar gezien de geschiedenis toch leuk om even gezien te hebben.

Als laatste de kapel van de Ark des Verbonds bezocht, een gemetseld kruis diep in de grond, waar de Ark (stenen geboden) zou liggen. Eén keer per jaar wordt de opening naar de Ark door een priester geopend. Niemand heeft echter ooit iets gezien van de ark, dus weten we niet of het waar is. Onderweg stond ook nog een originele mozetta, waar een huisje omheen is gezet ter bescherming. Deze was gevonden door een boer op het land. Deze mozetta is geheel voorzien van gegraveerde teksten.

Dag 10: Vandaag weer in de bus richting Adigrat. Onderweg een adembenemend panorama van de bergen van Eritrea. De weg voerde naar Yeha, de tempel voor de maangod Almouqah. Ze blijken hier het principe uitbuiten van toeristen te begrijpen want de entree bedroeg wel 50 Birr, wat voor Ethiopische begrippen zeer veel is. Binnen een zichtbare ringmuur van kleine gepolijste stenen die zonder mortel aan elkaar zijn gevoegd, staan de ruïnes van de tempel.

Binnen de tempel was een offerplaats en 12 zuilen nog zichtbaar bij de voetstukken. Voor de ingang naar de tempel staat een grof bewerkte steen boven een graf, die veel lijkt op een voorloper van de latere stèles uit Axum. Ook was er nog een vrij recente kerk op het terrein, maar die mochten bezoekers niet betreden.

Onderweg kwamen wij langs de tafelberg Debre Damo, een oud en beroemd kloos­ter­complex. Voor vrouwen is het echter verboden om deze te bezoeken. Aangezien het complex alleen te bereiken is via klimtouw over een steile rotswand, hadden wij ervoor gekozen om deze over te slaan. Aangezien ze hier ook speciale toeristenprijzen aanhouden (en deze toeristenprijs wederom wordt berekend als je met het touw weer naar beneden wilt ! ), hebben we deze alleen van veraf gezien. Jammer dat ze op deze wijze de toeristen weg houden van de interessante trekpleisters. Dag 11: Vandaag gaat de reis via Mekelle, de hoofdstad van Tigre, naar Maychew. In de omgeving van Mekelle zagen we wierookbomen staan. Het schijnt dat wierook, de gom en het hars uit de bomen wordt gewonnen door het kerven van hun bast een van de belangrijkste exportproducten van Ethiopië is.

Onderweg een paar Tigrijnse rotskerken bezocht. Deze kerken zijn horizontaal uitgehakt, dus vanaf de bergwand naar achteren. De kerken straks in Lalibella zijn verticaal uitgehakt, van de top van de rots naar beneden. Interessant om dat te zien. Moet zeer veel en hard werk zijn geweest.

Onderweg de heuvels rond Maychew gepasseerd. Dit was op 31 maart 1936 het toneel van de ruim 13 uur durende beslissende veldslag tussen de Ethiopiërs en de troepen van Mussolini. Dankzij hun overwicht in de lucht wisten de Italianen uitein­delijk de overwinning te behalen. Keizer Haile Selassie, die persoonlijk had meege­vochten, moest vluchten, waarna de Italianen tot 1941 de scepter zwaaiden in zijn keizerrijk. Het was de eerste en enige keer in zijn lange geschiedenis dat Ethiopië werd geregeerd door buitenstaanders. Je wordt er toch even stil van als je op de plek zelf bent waar zoveel onschuldige mensen zijn gestorven.

In Mekelle zouden we niet zo lang blijven, maar helaas had onze bus wat proble­men opgelopen met de remmen die eerst moesten worden verholpen. Zeker omdat we nog een stuk in de bergen aan het rijden waren. Het laatste stuk was in het donker over een zeer slechte weg, maar onze chauffeur heeft ons desondanks laat in de avond met een veilig gevoel bij ons volgende hotel gebracht.

Dag 12: Wederom een flinke reisdag. Eindeloos rijden door het ontoegankelijke landschap van het Lasta gebergte. Af en toe gingen we eens een stukje langs de weg wandelen om later weer door de bus te worden opgepikt. Een heerlijke zelfgemaakte lunch ergens langs de kant van de weg was ons standaard routing bij een lange dag. Altijd zeer rustgevende plekjes en altijd een beetje buiten de dorpjes. Maar hoe ver we ook van een volgend dorpje weg waren, altijd kwam er wel iemand bij ons kijken. De lange reis werd beloond door te eindigen in Lalibella. De plaats waar het morgen allemaal gaat gebeuren, het Leddet festival.

Dag 13: Vandaag een excursie met gids. We moesten elkaar een beetje in de gaten houden want het was zeer druk en we wilden niet verdwalen. Ter ere van de grootste bouwer van de dynastie is de naam gewijzigd in Lalibela. Voorheen heette deze plaats Roha, genoemd naar de oude naam van Edessa, een van de oudste en belangrijkste steden van de oosters-orthodoxe christenen.

Volgens het heiligleven van Lalibela, werd hij bij zijn geboorte omgeven door een zwerm bijen, waarop zijn moeder in profetische vervoering riep: “Lalibela” (de bijen hebben zijn koningschap erkend). Zijn oudere broer, koning Harbé, was hier niet erg mee ingenomen en stuurde Lalibela jarenlang in ballingschap naar Jeruzalem. Na zijn uiteindelijke terugkeer en kroning zou Lalibela als herinnering aan zijn verblijf in het Heilige Land de beroemde rotskerken hebben laten uithakken in zijn hoofdstad. Hij zou daarbij hulp hebben gekregen van engelen. Er zijn 12 kerken die onderling verbonden zijn door een gangenstelsel. Men zegt dat de rotskerken als het ware geabsorbeerd zijn door het landschap, aan het oog onttrokken voor de Islam.
Tot op heden een belangrijk pelgrimsoord, niet alleen op de hoogtijdagen van de Ethiopische kerk. Het gezegde gaat dat, wie deze kerken met een zuiver gemoed bezoekt, een volledige kwijtschelding verkrijgt van zijn zonden.
We zagen veel biddende kluizenaars in rotsholen en vele priesters en gelovigen. Soms werd je door de massa meegenomen, maar iedereen bleef rustig en vriendelijk. Ongelofelijk veel foto’s gemaakt. Niemand lijkt het hier erg te vinden om op de foto te worden gezet. Gedurende dit festival belijden de priesters de hele nacht hun geloof in de kerken.

We zagen talloze priesters, devote christenen in witte gewaden en pelgrims. De geur van wierook, het gezang van de kerkgangers, kaarslicht, de muziek van trommels, ratels en fluiten gaven het geheel een mystieke sfeer. Een geweldige belevenis. Dag 14: Vandaag een vrije dag. Wederom naar het kerkencomplex gegaan. Nu was het lekker rustig en konden we de kerken wat beter bekijken. Ook even bovenlangs gelopen om een goed overzicht te kijken. De mooiste kerk was afgeschermd met een zeer lelijk golfplaten dak. Dit heeft Unesco gedaan ter bescherming van het monument. Helaas niet zo mooi voor de foto’s.

Dag 15: Door een bosrijke, heuvelachtige omgeving met kronkelwegen en spectacu­laire afdalingen een lange mooie rit richting Kombolcha. De wegen zijn erg stoffig en we zitten in de bus stof en zand te snuiven. Het zien van o.a. nijlgansen en lammergieren maakte weer veel goed.

Dag 16: Deze reis is bijna alweer voorbij. We zijn nu onderweg naar Addis Abeba, ons begin- en eindpunt van deze reis. De vroege ochtendzon met nog een beetje mist gaf een geweldige sfeer aan het prachtige landschap. We zagen onderweg grazende koeien, rustig lopende dromedarissen, schoolgaande kinderen e.d. Met zijn allen uit eten geweest omdat dit waarschijnlijk de laatste keer is dat we allemaal samen zijn. Iedereen gaat morgen en overmorgen zelf op onderzoek uit in deze grote stad.

’s Avonds waren we op tijd in het hotel, waar de bus ons ophaalde om ons weer tijdig op de luchthaven af te zetten om naar huis te kunnen gaan.

Dankwoord:
Ik heb al vele reizen gemaakt, maar toch is het steeds het gezelschap dat maakt hoe goed de reis verloopt. We hadden een geweldige chauffeur/gids die precies aanvoelde wanneer er een fotostop gewenst was en ook niet mopperde als wij even eruit wilden. Ook wist hij overal veel over te vertellen, waardoor je, voordat je ergens aan kwam, al precies wist te oriënteren op wat komen ging. Hij zei waar het goed was om te eten en waar je beter niet naartoe kon gaan. Als we te ver weg zaten van een dorp ging hij met ons mee en pikte ons later weer op.
Je kunt met een zeer bekend reisbureau in zee gaan, als de begeleiders tijdens de reis niet goed zijn wordt het niets. Onze chauffeur gaat binnenkort voor zichzelf beginnen en ik ben een van de eersten die weer met hem mee zal gaan.

Zijn website is www.johnnyabyssinia.com en hij is bereikbaar via email johnnyabyssinia@yahoo.com

Mijn volgende reis gaat naar het zuiden van Ethiopië want dit land heeft nog veel meer in de aanbieding. In het zuiden wonen de vele verschillende stammen waar ik nu al naar uitkijk.

verder naar "Het zuiden van Ethiopië"