Ja, zo’n reisje langs de Nijl…

(tekst: Michael Boelhouwer, foto's: Theo Dekker & Michael Boelhouwer)

deel 2/3

Met de vlam in de pijp

In de loop van de ochtend zette de Nile Treasure koers richting Edfu, alwaar we rond tweeën aankwamen. Met traditionele Egyptische koetsjes reden we richting de gelijknamige tempel. De tempel van Edfu is gewijd aan de god Horus. Voor de ingang van de zandstenen Ptolemeïsche tempel staan twee beelden van Horus als valk. De tempel is de meest complete en intacte van alle Egyptische tempel. De tempelwanden zijn gedecoreerd met afbeeldingen van Horus die zijn aartsrivaal Seth verslaat. De tempel bestaat uit een binnenhof, twee indrukwekkende Hypostyle hallen en aan het eind een offerhal en het heiligdom zelf.

Na op de boot aangekomen te zijn, waren we net op tijd om de laatste twee en ook de beste uurtjes zon mee te pakken. ’s Avond kwamen we aan in Kom Ombo. Navraag naar waar we het beste een waterpijp konden roken en een biertje konden drinken, werden we door onze gids Aza uitgenodigd om mee te gaan naar haar favoriete pijptent van Egypte. Onder het genot van een pijp en een biertje mochten we live ook nog genieten van traditionele Egyptische muziek. Dit ging ons toch te ver, maar soms moet wat overhebben voor een rokertje! Wat kon die Aza een partijtje waterpijpen, het leek wel de stoomboot van Sinterklaas. Voor degene die nooit aan een waterpijp hebben gelurkt; zelfs voor een doorgewinterde roker als Mikey, is de waterpijp soms toch wel iets scherp, het slaat snel op je keel. Om 23.00 uur moesten we ons weer op de boot melden, aangezien we ’s nachts zouden vertrekken: Aswan was ons einddoel.

Nabij Nubië

Tegen het middaguur vertrokken met een boot richting het eiland Philae. Met het bouwen van de Aswan-dam dreigden de tempels verloren te gaan, maar mede dankzij hulp van de UNESCO werden de tempels afgebroken en opnieuw opgebouwd op het naburig eiland Agilkia, dat zo was bewerkt en gevormd dat het op het oorspronkelijke Philae leek. De hoofdtempel was gewijd aan Isis. Het is dan niet verwonderlijk dat Philae het cultuscentrum bij uitstek werd voor Isis. Naast de Tempel van Isis ligt het beroemdste monument van het eiland: het paviljoen van Keizer Trajanus dat de bijnaam ‘het bed van de farao’ heeft; door de kenners wordt dit gezien als het hoogtepunt van Philae.

Met de zon hoog aan de hemel gingen we terug naar het vaste land om de laatste stop van de dag te maken in Aswan zelf. In de vroegere tijden was Aswan vooral belangrijk vanwege zijn steengroeve. Hier ligt dan ook de niet afgemaakte obelisk. Met een lengte van bijna 42 meter, zou het de grootste obelisk zijn uit het Egypte ten tijden van de farao’s. ’s Avonds gingen we per taxi naar het centrum van Aswan. Ook hier kwamen we er achter dat het toch wel vrij moeilijk is om een gezellige tent te vinden waar we een biertje konden drinken. Dus eindigde we nabij het treinstation bij een van de vele waterpijptenten.

Abu Simbel: de absolute macht van farao Ramses II

Vroeg in de ochtend stapte we in de bus voor een vier uur durende rit richting Abu Simbel. Aangezien de bus nog niet voor de helft was gevuld, konden de Haarlemse avonturiers dan ook niets anders doen dan languit op de banken liggen en proberen om wat slaap te pakken.

Eindelijk aangekomen bij Abu Simbel deed ons beseffen dat we vandaag onze culturele Egyptische cirkel rond zouden maken: het hoogtepunt van onze reis. Gespannen liepen we om de berg heen waaruit de tempel ooit eens uit was gehouwen. De spanning was dusdanig hoog op gelopen dat er op een gegeven ogenblik geen sprake meer was van lopen, maar eerder van rennen.

Eerst even een stukje moderne geschiedenis: toen Egypte onder leiding van Nassar begon met de aanleg van de Aswandam dreigde Abu Simbel verloren te gaan in het kunstmatig gevormde meer Lake Nasser. Onderleiding van de UNESCO werden diverse studies gemaakt om de tempel te verplaatsen. Uiteindelijk werd er voor gekozen om de gehele berg inclusief de tempel in rotsblokken te zagen en deze buiten de gevarenzone aan de rand van het meer te plaatsen. Binnen vier jaar werden de tempels verplaatst. Abu Simbel bestaat eigenlijk uit twee tempels: de Grote Tempel van Ramses II en de Tempel van Hathor die opgedragen is aan Ramses’ vrouw Nefertari.

En dan sta je voor de Grote Tempel van Ramses II; mijn inziens het mooiste Egyptische bouwwerk, sterker, het mooiste bouwwerk ter wereld wat ik heb mogen aanschouwen. De vier Standbeelden van een zittende Ramses met de dubbele kroon van Beneden en Boven Egypte zijn gewoon weg majestueus en straalt de grootsheid, soevereiniteit en de absolute macht uit van de farao: adembenemend. Nu heb ik dit laatste woord wel vaker gebruik als ik voor een archeologisch bouwwerk stond, maar Abu Simbel slaat echt alles. Hier zou ik uren op een bankje kunnen zitten met niets meer doen dan alleen maar aanschouwen en dan zou ik net als de Engelse tekenaar David Roberts, die Abu Simbel in de 19e eeuw aandeed en daar prachtige schetsen van maakten, mijzelf de eerste uren alleen maar afvragen hoe ze dit destijds met al hun beperkingen in godsnaam hebben kunnen bouwen.

De Hypostyle hal wordt gevormd door een doorlopende gang, welke geflankeerd wordt door aan weerszijde vier staande beelden van Ramses II, aan de ene kant afgebeeld met de kroon van Beneden Egypte en aan de andere kant met de dubbele kroon van Beneden en Boven Egypte. Op de muren zijn decoraties aangebracht ter ere van Ramses’ militaire glorie; hier vinden we ook afbeeldingen van de slag bij Kadesh. Aan het einde ligt het heiligdom. Hier zit Ramses naast de goden Path, Amon Ra en Harmakhis. Twee keer per jaar valt de zon op een dusdanig wijze de tempel binnen dat ieder beeld wordt beschenen, behalve Path, de god van de onderwereld. Hoewel we ruim uur de tijd hadden om ons te vergapen aan de schoonheid, kwamen we gewoon tijd te kort.

De Grote Tempel straalt echt de oneindigende macht uit van een goddelijke farao Ramses II. De Tempel van Hathor, hoe mooi die ook is, verbleekt bij de Grote Tempel van Ramses. Toch is dit misschien wel de opvallendste tempel van heel Egypte. Nooit heeft een farao zijn vrouw even groot laten afbeelden in een tempel; hier in Abu Simbel staat Nefertari naast haar man Ramses als een gelijke. Het binnenste van de tempel laat afbeeldingen zien van de Godin Mut en Nefertari. Voordat we richting de bus liepen, wierp ik nog eenmaal een blik op de Grote Tempel van Ramses II en kom mij nog steeds niet voorstellen dat ongeveer 3000 jaar geleden de Egyptenaren dit bouwwerk hadden kunnen realiseren; ik val in de herhaling, maar de schoonheid is ongeëvenaard

De busreis terug verliep hetzelfde als de heenreis: slapend. Vroeg in de middag kwamen we aan bij de boot. Hoewel we nog de kans kregen om met een falukha een tochtje te maken, moesten we dit aanbod vriendelijk afslaan; snel omkleden om van de laatste uurtjes zon te genieten. In de loop van de avond vertrokken we richting Luxor. Net als eerder brachten we de avond met een biertje door op het boven dek.

verder naar "Ja, zo'n reisje langs de Nijl..." deel 3