Egypte: informatie over reizen en vakantie, reisverhaal, reisverslag, tips, advies, info, foto's

EGYPTE: karkadee-thee bij de pharao

(tekst en foto's: Bert Taken)

deel 4/9

Waterpijp

Ik breng vele uren door met het louter observeren van al deze bedrijvigheid. Ik dwaal door de smalle stegen waar soms maar weinig zonlicht kan doordringen en stap binnen bij een koffiehuis, waar de stoffige, houten planken kreunen bij elke stap die ik zet. Het is niet groot. Er staan zes versleten tafeltjes, waarvan er twee bezet zijn door waterpijprokende autochtonen. De zoete toffee-achtige geur van de pijp vult de gehele ruimte. Ik krijg het nodige bekijks als ik ga zitten. Westerlingen zwerven dagelijks in grote getale door de wijk, maar slechts weinigen betreden er een oud, vervallen koffiehuis. Ik bestel een kop koffie en een paar sesamkrakelingen en observeer de gemoedelijk verder babbelende rokers. Even later komt de eigenaar met een dienblaadje, pakt het koperen kannetje bij de lange steel en giet de inhoud in het miniscule kopje. Ik bestudeer de plattegrond van de wijk, maar het lukt mij niet om enige herkenningspunten te vinden.

"Hello. What you look for?", klinkt het ineens van een andere tafel. De man komt naast me staan en merkt op dat de kaart absoluut niet in overeenstemming is met de werkelijkheid. Veel straten staan er niet op en van de straten die er wel op staan is de naam vaak anders.
"You buy souvenirs?", vraagt hij nieuwsgierig. Ik schud mijn hoofd en zeg dat ik alleen maar door de bazaar loop en rondkijk.
"You, from which country?"
"I'm from Holland, Hoelanda."
"Ahh, kaaike kaaike nie koope!!", schatert hij en de rest van het koffiehuis valt hem enthousiast bij. Ik doe nog even een vergeefse poging om uit te leggen dat ik niet tot die categorie landgenoten behoor (ooit weleens een landgenoot ontmoet die het wèl toegeeft?), maar dat blijkt zinloos en dus val ik ze maar zuinigjes bij in hun lachbui.

Wanneer de rust weer een beetje is weergekeerd besluit ik zelf maar het initiatief te nemen.
"What do you smoke in the pipe?"
"Just tobacco."
"Just tobacco?"
"Just tobacco en honey. You want smoke?"
"No thanks"
"You wanna smoke, yes?"
Ik moet nog enkele keren weigeren om hen ervan te overtuigen dat ik niet mee wil roken. Dat wordt uiteindelijk geaccepteerd en we wisselen nog een poosje indrukken van Cairo uit. Ze zijn tamelijk nieuwsgierig naar mijn mening over Egypte. Op veel plaatsen hangt een portret van Nasser: zo ook in dit café.

NASSER Gamal Abdel Nasser wordt in 1918 geboren, als zoon van een postbode. Reeds op jonge leeftijd raakt hij betrokken bij de nationalistische bewegingen in het land, die af willen van de Engelse overheersing. Hij volgt de Militaire Academie in Cairo en raakt als officier gewond tijdens de oorlog tegen Israël in 1948. De zware nederlaag wordt mede veroorzaakt door slecht materiaal en corruptie en zwendel. Als kolonel neemt hij deel aan een geheime groep, de Vrije Officieren, die in 1952 na een bloedeloze staatsgreep de macht krijgt. Hij nationaliseert bedrijven en banken. Hij onteigent grote gebieden grond en verdeelt dat onder de kleine boeren. Het onderwijs wordt beter toegankelijk en de gezondheidszorg verbetert sterk. Hij is zeer geliefd bij het volk dat mede door hem weer enig gevoel van waardigheid en identiteit herkrijgt. Wanneer zijn plotselinge dood in 1970 bekend wordt, stroomt bijna de gehele bevolking van Cairo de straat op. Ongeveer vier miljoen mensen reizen naar de hoofdstad om zijn begrafenis bij te wonen.

Het is al een flink eind in de middag wanneer ik het koffiehuis verlaat. Aan het eind van de middag heb ik nog steeds niets gekocht (zie je wel!!), maar wel een schat aan indrukken opgedaan in deze wijk. Op straat koop ik nog een flesje mierzoete Sport Cola. Ik dwaal nog even door de straatjes en haal mijn plattegrond tevoorschijn om mijn weg terug te zoeken. Ik heb nauwelijks op de kaart gekeken of er komt een man naar mij toe, "Can I help you, sir?". Met enige achterdocht kijk ik de man aan. Het is soms vermoeiend om voortdurend door mensen aangeschoten te worden, die voor elke dienst een 'bakshish' verwachten. Ik besef echter dat mijn plattegrond mij echter ook niet veel verder zal helpen en ik geef aan dat ik naar de El Azhar moskee wil. "Ok, follow me please", antwoordt de man en loopt met een forse tred weg.

Ik heb moeite zijn tempo te volgen. Regelmatig kijkt hij glimlachend achterom of ik nog achter hem loop. We lopen kris-kras door vele straten en ik heb geen idee waar ik me bevind. Na ongeveer tien minuten duikt echter plotseling de moskee voor mij op. De man wijst naar de moskee, steekt zijn hand groetend omhoog en begeeft zich met dezelfde snelheid op de weg terug. Ik krijg geen kans om hem nog te bedanken, want voor ik het goed en wel besef is hij al weer verdwenen. Het is spitsuur en de stadsbussen zijn overvol: tientallen mannen hangen aan de buitenzijde van de bussen. Ik slenter vanaf de Qasr-el-Nil naar de Tala'at Harb straat.

NAGIEB MAHFOEZ Met een ijzeren discipline werkt Nagieb Mahfoez, de Egyptische Nobelprijswinnaar voor de literatuur in 1988, zijn dagelijkse routine van cafébezoek, schrijven, roken en wandelen af. In zijn verhaal 'De voorbijgangers' in de verhalenbundel 'De moskee in de steeg' beschrijft hij hoe vanaf 1925 een Europese vrouw en twee Egyptische mannen elkaar elke ochtend passeren in de straat Qasr-el-Nil. De vrouw en één van de mannen lopen steeds richting Operaplein en de andere man richting Soeliman Pashaplein, het huidige Tala'at Harbplein. Hun blikken ontmoeten elkaar, maar er wordt nooit een woord gesproken. In de loop der tijd trouwen ze elk, maar aan hun heimelijke hartstocht verandert niets. De passie overleeft ook de chaos tijdens de tweede wereldoorlog en is zelfs ongevoelig voor de rimpels, de grijze haren en de andere lichamelijke onvolkomenheden. Tijdens de gezamenlijke aanval van Frankrijk, Engeland en Israël in 1956 vluchten ze alle drie tijdens een luchtalarm een bar binnen. Na ruim dertig jaar worden de eerste woorden gewisseld. Tijdens een diner, enkele dagen later, komen allerlei verborgen verlangens en gevoelens naar boven in een tragisch-dronken sfeer.

Fool, felafel en lentl

Er is een kleine winkel met verse vruchtesappen in de Tala'at Harb. Ik bestel een glas sinaasappelsap en met een vruchtenpers vult de eigenaar een glas. Wanneer ik de man echter na afloop het glas zie omspoelen in een emmer troebel water, neem ik me voor voortaan wat kritischer te zijn. Het is een drukke winkelstraat met, in vergelijking tot de bazaar, wat duurdere winkels. Na enkele honderden meters stap ik in een rechterzijstraat het restaurant Felfella binnen. Het restaurant is eigenlijk in een brede steeg gevestigd. Het geheel is echter overkapt en op een exotische wijze ingericht. Ik baan mij een weg door de grote rookwalmen van het houtskoolvuur dat bij de ingang wordt opgestookt. Ook bij de ingang staat een grote bak met vet waarin 'taamia' (ballen, gemaakt van witte bonen met groenten en kruiden, ook wel 'felafel' genoemd) worden gefrituurd. Ik neem een tafel op één van de verhoogde terrasjes aan de zijkant en zie dat veel westerlingen de weg naar dit restaurant hebben gevonden.

Buiten de hotelrestaurants is het aantal kwalititeit-restaurants zeer beperkt in Egypte. Er zijn wel veel eetstalletjes en snackbar-achtige eetgelegenheden, maar de hygiëne en kwaliteit laten daar voor mij toch wel wat te wensen over. Één van de obers is zeer joviaal en tikt voortdurend klanten van achteren op hun rechterschouder, terwijl hij ze links passeert. Wanneer ze tevergeefs naar rechts omkijken heeft hij aan de linkerzijde de grootste lol. Ik zie dat het restaurant veel langer is dan ik eerst dacht. Een tiental donkergekleurde obers in witte kaftans en hoofdbedekking lopen zich de benen uit het lijf om ook de klanten achterin te bedienen. Sommigen maken er echt een sport van om zo snel mogelijk met zoveel mogelijk schalen tegelijk langs de tafels te zigzaggen.

Het schijnt dat duif één van de nationale gerechten is, dus dat wil ik wel eens proberen. Ik bestel er ook 'fool' bij, een schaaltje met een soort kruidige stamppot van bonen en tomaten. De 'gevulde duif' blijkt te bestaan uit een koperen schaaltje met een ratjetoe van (wederom) bonen, tomaten en gelukkig ook duif. Op de 'fool' drijft een flinke laag vet die ik er voorzichtig probeer af te gieten. De menukaart vermeldt veel nagerechten: verschillende ijssoorten, bakhlava-achtig gebak en puddinkjes. Ik neem een omm'ali en dat blijkt een heerlijke rijstepudding met melk, rozijnen, kokos en noten te zijn.

LENTL-SOEP Fruit een middelgrote ui en enkele tenen knoflook. Bak vervolgens 100 g linzen gedurende een minuut mee. Voeg een liter sterke vleesbouillon toe. Doe er kruiden bij zoals een laurierblad, peper en zout. Kook de linzen in ongeveer een uur zachtjes gaar. Verwijder het laurierblad en wrijf de soep fijn door een zeef. Voeg basilicum, komijn en mint toe. Garneer de soep bij het opdienen met peterselie en een schijf citroen.

Nijpaarden zijn reeds lang niet meer te vinden in het nijlwater in Egypte. Ze zijn echter nog wel te aanschouwen in de dierentuin in het zuiden van de wijk Dokki. Voor 25 piaster koop ik een entreekaartje en dwaal door het labyrint van wandelpaadjes langs jonge paartjes en kinderrijke gezinnen. De meesten hebben niet bijster veel aandacht voor de dieren, maar vinden de omgeving prettig en picknicken op het gras. Bij de nijlpaarden verzamelen zich verschillende jonge gezinnen om hun kroost samen met de dieren op een foto te vereeuwigen. Met een handvol lang groenvoer lokt de bewaker een nijlpaard naar de afrastering en overhandigt daarna het voedsel aan het kind. De vader wacht met afdrukken tot het nijlpaard zijn bek open doet. Het geheel wordt afgesloten met de gebruikelijke bakshish voor de bewaker en vervolgens stapt de volgende vader met kind naar voren. Op de weg terug naar het hotel passeer ik een 'halawaani', een banketbakker, met een onwaarschijnlijk groot assortiment aan heerlijke, zelfgemaakte koekjes. Het duurt een flinke poos voordat ik een grote zak heb gevuld: hoe meer keus er is, hoe moeilijker het is om te kiezen.

verder naar "karkadee-thee bij de pharao" deel 5