Het land van Djengis Khan

China reisverhaal: verslag van een reis door China en Mongolië

(Tekst en foto's: Wieneke Sijtsma)

deel 2/4

Binnen-Mongolië

Na een week besluiten wij niet de geijkte route Beijing-Ulaanbaatar per Transsiberië-Express af te leggen, maar eerst naar de hoofdstad van Binnen-Mongolië, Hohhot te reizen. Nog geen 15% van de bevolking van Binnen-Mongolië bestaat uit echte Mongolen, de rest zijn Chinezen. Binnen-Mongolië hoorde vroeger bij Mongolië en is later bij China gaan behoren. Waren de Mongolen in 1949 blij 'bevrijd' te worden door communistische Han-Chinezen? Wilden ze niet liever een onafhankelijke staat? Of deel uitmaken van Buiten-Mongolië? Geen wonder dat de voertaal Chinees is geworden; de Mongolen zijn een minderheid geworden in hun eigen land.

Na de Ming-dynastie, die eindigde in 1644, hadden de Mongolen een zwaar leven. Daardoor zijn ze bijna uitgestorven. Na de bevrijding in 1949 kwamen de Han-Chinezen, die probeerden hen te helpen ontwikkelen. Toen kwam de Culturele Revolutie en werd geen Mongoolse les meer gegeven, daarom spreken veel Mongolen geen Mongools. Ook werden veel Mongolen vermoord, zij hebben zeer geleden in die jaren. Nu probeert de regering van China opnieuw om de Mongolen te helpen ontwikkelen. Er bestaat verplichte geboortebeperking voor de Han-Chinezen, maar niet voor de Mongolen.

De 10 uur durende treinreis naar Hohhot is een belevenis. Tijdens het communisme kende men geen klassenonderscheid en gebruikten ze eufemismen als 'hard seats', 'hard sleeper' of 'soft sleeper' voor de verschillende klassen in de trein. Het gedeelte met de 'hard seats' waar wij plaatsnemen is overvol. Alle Chinezen staren ons aan, niet enkele minuten maar heel lang. Ze gapen je ongegeneerd aan en stoten hun vrienden aan. We komen erachter dat Chinezen zeer nieuwsgierig zijn. Als je een boek leest, pakken ze het uit je handen zonder te vragen, kijken en geven het weer terug. Als je tas openstaat kijken ze gerust even wat er in zit.

Op de tussenstations komen grote groepen boeren gekleed in voormalige legeruniformen de trein binnen met grote zakken. Sommige Chinezen roken waar een bord 'niet roken' hangt. Op de grond liggen duizenden rochels. Terwijl het treinpersoneel de trein om de zoveel uur goed schoonhoudt, laten de Chinezen alles op de grond vallen en maken er een grote bende van. Het nette Chinese meisje uit Beijing dat naast ons zit en Engels spreekt, zegt ons zich ervoor te schamen.

De eerste Mongolen

Een blauwe wolf en een prachtig hert kregen twee mensenkinderen, zo gaat de legende. Dat waren de eerst Mongolen op aarde en na een aantal generaties werd Djengis Khan geboren, waarschijnlijk in het jaar 162. Hij verenigde de stammen en veroverde met zijn leger van vele honderdduizenden krijgers de wereld. Eerst trokken ze naar het zuiden, de Grote Muur hield hen niet tegen en zegevierend galoppeerden ze de Chinese hoofdstad binnen. Zestigduizend Chinese vrouwen stortten zich van de stadmuren om niet in de handen te vallen van deze woeste veroveraars.

En westwaarts trok Djengis, hij wist Afghanistan en Perzië te onderwerpen. Zijn zoon Ogodei volgde hem op en bouwde verder aan de droom van zijn vader. In 1240, midden in de winter, veroverde hij Kiev bij een temperatuur van twintig graden onder nul. Zo kregen de Mongoolse krijgers de halve toen bekende wereld in handen. Hun rijk strekte zich uit van Birma tot aan de Donau in Europa.

Op het paard over de graslanden

Zij waren de beste ruiters die ooit hebben bestaan. In volle galop konden ze van paard wisselen of zich omdraaien en met pijl en boog achtervolgers van grote afstand dodelijk treffen. Als honger dreigde, kerfden ze een snee in de huid van hun paard en dronken het warme bloed. Ze waren hard voor zichzelf en kenden geen medelijden met hun slachtoffers. Het Mongools was tegen het eind van de dertiende eeuw een wereldtaal geworden. Het werd gesproken door ambtenaren in het hele Mongoolse rijk. De Khan kon hen instrueren via een modern communicatie systeem: ruiters brachten boodschappen door het land met de toen ongelooflijke snelheid van 375 km per dag.

We maken een tocht per paard door de Mongoolse graslanden. Djengis Khan overleed aan de gevolgen van een val van zijn paard, lezen wij tot onze schrik. We vinden het verontrustend dat zelfs een Mongool op zo'n manier aan zijn einde kan komen. We rijden naar de hier en daar met sneeuw bedekte graslanden toe en worden verwelkomd door een in felgekleurde jurk geklede Mongoolse die een prachtig lied zingt en ons volgens traditie wodka aanbiedt.

Hierna bestijgen we ons paard. De paarden zijn misschien net iets groter dan een pony, maar zeg dit niet tegen een Mongool, je zou hem enorm beledigen. Als we het dorp verlaten zien we dat een nog levend, blatend schaap wordt geslacht. We krijgen het beeld van de man die met zijn handen al in de buik van het schaap zit niet uit onze gedachten. Het uitzicht is prachtig, de zon schijnt in ons gezicht en de wind waait om onze oren. We stoppen bij een Mongoolse familie, waar we zoute melkthee krijgen. Er staan kleine kommen met 'dingetjes', die je in de thee kunt stoppen, waaronder gedroogde melkvellen, die in je thee oplossen.

Tweederde van alle Mongolen leeft nog in tenten, de gers, maar tijden veranderen. De gertenten zijn hier, nu het kouder wordt, van steen. De gers van vilt worden gebruikt in de zomer en daarnaast hebben alleen de echte 'paardenfamilies' tenten van vilt, die ze van plaats tot plaats weer op- en afbouwen voor het grazende vee. Na afloop van onze tocht nemen we plaats bij een houtkachel in een ger van vilt en krijgen we een tafel vol Mongoolse lekkernijen, waaronder heel veel schaap.

verder naar "Het land van Djengis Khan" deel 3