Mysterieus en onherbergzaam Tibet

China reisverhaal: verslag van een reis door China en Tibet

(tekst en foto's: Jan Flokstra)

deel 1/4

Tibet is een land dat altijd tot de verbeelding van mensen heeft gesproken. Het ligt heel erg afgelegen weggestopt achter gigantische woestijnen in het noorden en oosten en achter de hoge Hymalayas in het westen en zuiden. Het ligt op een hoogvlakte grotendeels tussen de 4000m en 5000m. Hierdoor wordt het ook wel het dak van de wereld genoemd Het land is ongeveer twee keer zo groot als Frankrijk en er wonen ongeveer 2 miljoen mensen. Deze mensen leiden een hard bestaan omdat het bijna overal te droog en te koud is om ook maar iets te verbouwen.

Tibet is altijd een boeddhistische staat geweest. De religieuze leiders waren ook altijd tegelijkertijd de heersers in het land. Doordat het land zo afgelegen lag lukte het ook erg lang om buitenlanders buiten de deur te houden. Rond 1950 annexeerden de Chinezen het land en in een serie brute acties, die hun hoogtepunt bereikten tijden de Chinese Culturele Revolutie, vernietigden de Chinezen een groot deel van de oude Tibetaanse cultuur, waarbij meer dan een miljoen Tibetanen omkwamen. De geestelijk leider van de Tibetanen, de Dalai Lama, vluchtte naar India een leeft daar sindsdien in ballingschap. Later kwamen de Chinezen terug op deze acties en werd de originele Tibetaanse cultuur wat minder onderdrukt. Er werd zelfs weer begonnen met het restaureren van vernietigde kloosters.

Tibet blijft echter een bezet gebied met alle excessen van onderdrukking en er is totaal geen vrijheid van meningsuiting. Vanaf het midden van de 80er jaren worden er ook weer mondjesmaat toeristen in Tibet toegelaten. Tussen Lhasa en Zangmu aan de Nepalese grens loopt de "Friendship Highway". Deze 800 km lange weg is door de Chinezen aangelegd om Tibet wat te ontsluiten. De naam komt voort uit de 'vriendschap' met de Nepali. Het stuk weg in Nepal naar Kathmandu is zelfs door de Chinezen aangelegd.

Tibet is nogal een moeilijk land om te reizen. Dat is het in het verleden ook altijd al geweest. De boeken van Peter Hopkirk over dit onderwerp zijn prachtig om te lezen. Maar sinds de Chinezen het land in de 50'er jaren bij het Hemelse Rijk hebben gevoegd is het er niet beter op geworden. In principe is het voor mensen die alleen reizen niet toegestaan om naar Tibet te reizen. Als je ook een visum probeert aan te vragen waarbij je aangeeft dat je naar Tibet wilt zal dit subiet worden afgewezen.

Dan wordt je verteld dat je een georganiseerde reis moet boeken en via deze een visum moet organiseren. Oplossing is een visum aan te vragen voor China en gewoon de normale Chinese bestemmingen als Peking, Shang-Hai en Xian te vermelden. Met dit visum kun je gewoon naar Tibet gaan. Iedereen in de reiswereld, en vooral in Kathmandu, zal je vertellen dat dit niet werkt en dat je zult worden teruggestuurd. Maar dit werkt al jaren en als er geen grote spanningen in Tibet zijn zal het ook blijven werken. Als er onlusten in Lhasa of elders in het land zijn is er een kans dat je wordt teruggestuurd maar dat overkomt zelfs georganiseerde groepen. Er is nog 1 'snake in the grass' bij dit alles. Dat is dat het onmogelijk is een Chinees visum in Kathmandu aan te vragen. Dit waarschijnlijk om de groeps-reisindustrie in Nepal, waar de Chinezen zo gek op zijn, te beschermen.

Dinsdag 19 november.

15:00(Nepal tijd), Tibet Zhangmu!! Did it! Net in Tibet gearriveerd. De procedure bij de grens was een wat tijdrovende procedure waarbij ik een "Health certificate", een visum formulier, en nog meer shit moest invullen. Maar na een half uur kon ik zo Tibet inlopen. Dus al die shit van de Kathmandu travel agents was gewoon niet waar. Maar om bij het begin te beginnen. Gisteravond dus met Josh, Moritz en Ron film-tv wezen kijken. Om 22:30 (zeer laat) afscheid genomen, naar het hotel en meteen gaan slapen. Om 04:00 wakker geworden, gedoucht, aangekleed en het (2 keer afgesloten) hotel verlaten.

Bij de taxi standplaats een riksja naar het busstation genomen. Daar aangekomen een ticket naar Barabisi (Rp41) gekocht. In de bus weer de vreselijke Local Bus taferelen meegemaakt. Had deze keer een ontzettend zere kont van het zitten, de bank had volgens mij geen vering. Van 05:00 tot 09:30 in de bus naar Barabisi gezeten. Daar een wat kleinere bus naar Kodari genomen(Rp30). Bagage moest deze keer verplicht op het dak. Daar heb ik nogal over in de piepzak gezeten, want het dak zat weer vol met mensen. Ik vreesde vooral voor mijn F90. Ben dus nog lang geen echte boeddhist (craving). De trip van Barabisi naar Kodari was 23km en duurde van 10:30 tot 13:00(!) Jawel, 2.5 uur voor 23 km. De hele voorraad rijst, suiker en mais van Nepal zat volgens mij in dat kleine busje gecramd.

In Kodari meteen een trip, door het no-mans land tussen Nepal en China, naar Zhangmu geregeld voor veel te veel geld (Rp240). Maar ik had vandaag haast dus ik heb het maar betaald. Over 8 kilometer zeer slecht wegdek vol gaten door Tibetaans niemandsland naar de Chinese customs gereden. Wel 3 geitenkuddes doorkruist. Om 14:00 bij de Chinese douane aangekomen. En het is nu 15:00 en hier ben ik, voor het eerst van m'n leven in China. Zhangmu zag er van onder gezien vanuit Kodari nog wel aardig uit. Als je er echter in loopt is het echt een van de meest smerige plekken waar ik ooit ben geweest. Het is hier een mix van Chinezen, Tibetanen (meestaal met een rode band in het haar) en Nepalezen. Het zal wel een typische grensstad zijn. Het hotel dat ik heb uitgekozen is de "Himalaya Lodge" aanbevolen door de Lonely Planet.

Het is voor het eerst dat ik een aanbevolen hotel uit de LP heb genomen. Normaal mijd ik die dingen omdat het veel te druk is, maar nu moest ik medereizigers ontmoeten omdat ik totaal nog geen idee had hoe ik de reis naar Lhasa moest aanpakken. In de gids stond wel dat je in Zhangmu een trip naar Lhasa kon regelen, maar hoe, stond er niet bij. Ik was blij ook weer toeristen te zien, want de hele reis van Kathmandu naar Zhangmu was ik overal de enige westerling, pas in de lodge zag ik weer andere westerlingen. De kamer deel ik met een jongen uit Singapore die een trip naar Everest Base camp en Rongbuk aan het regelen is met 4 anderen. Zo, nu ik een globale schets van de dag heb geschreven moet ik aan het regelen. Ik bedenk dat ik vandaag nog niks heb gegeten, het is nu 15:20, wat een opwinding.

Woensdag 20 november.

Zit dit in bed te schrijven. Het wordt net licht en vanuit mijn bed kan ik Kodari zien liggen. Ik was gisteren vergeten dat de klok verzet moest worden. De klok moest 2:15 vooruit gezet worden om hem op China standaard tijd, zijnde Peking tijd, te zetten. Gisteren met mijn kamergenoot uit Singapore, die Chinees spreekt, en 4 anderen waaronder een Nederlands stel aan het onderhandelen geweest met 2 landcruiser chauffeurs. De andere 5 gaan in de eerste landcruiser naar Everest, Rongbuk en Sakya. Ik heb de tweede landcruiser. Voor Y400 brengt hij mij naar Lhasa.

De Yuan(Y) is de Chinese munteenheid en Y1 is ongeveer 20 cent. Ik mag voorin zitten en kan de hele dag foto's schieten. Het eerste deel tot Tingri gaan de 2 auto's samen want ze zijn van dezelfde firma. Na overnachting in Tingri gaat mijn auto verder naar Lhasa en gaan de anderen naar Rongbuk. De tocht zal 2 a 3 dagen duren. De chauffeurs spreken geen Engels, maar alleen Chinees, dat kan dus nog erg gezellig worden. Ik denk dat ik gezien de tijd voor $50 een erg goede deal gesloten heb. Men zegt dat het voor Y300($38) gekund had, maar dan had ik misschien wel veel langer moeten wachten. We zijn gisteravond met z'n zessen wezen eten in een Tibetaans restaurant. Heb thukpa(groentesoep) en chicken-rice gehad. Ik heb dus weer eens vlees gehad. De experts zeiden dat dat hier wel te vertrouwen was.

Naar de lodge terug. Een hele Diamox genomen omdat we vandaag op 2300m slapen en morgen op 4400m. Die stijging is misschien net wat teveel van het goeie om zonder hulp van een pilletje te overbruggen. Volgens de boekjes zou je hier 5 dagen over moeten doen. Daarna wat gelezen en om 22:00 gaan slapen. Door de Diamox moest ik wel 2x s'nachts plassen. Verder kreeg ik ook ineens de kriebels of ik op tijd uit Lhasa terug zou kunnen komen voor mijn terugvlucht naar Brussel. Wel, we zullen wel zien, "shit happens" zei Confucius al. Ik zal dan wel een nieuw ticket Kathmandu - Brussel kopen. Moet dan alleen het thuisfront wel op tijd waarschuwen anders krijgen die een doodschrik. Ik ga nu uit bed om me te prepareren. De trip naar Lhasa begint om 10:00. Jipi!, hoe lang heb ik hier al wel niet van gedroomd.

13:45, Zhangmu, lodge. We vertrekken! Na 100.000 Chinese trucs en smoesjes om de boel te traineren om later te vertrekken (bureau dit, permit zus, fax zo) zijn we nu op pad. Ze wilden later vertrekken om nog wat meer mensen te kunnen meenemen. Dat is ze ook een beetje gelukt. Ze zaten bij de grens gewoon op toeristen te wachten. Er kwam er helaas voor hen maar eentje en dat was Travis uit Los Angles. Hij is gisteren ook uit Kathmandu vertrokken maar was in Kodari blijven slapen.

Vandaag om 13:00 ging hij over de grens, daar pikten ze hem op en hij gaat dus ook mee naar Lhasa. Zitten we dus met z'n tweeen in de auto. Hij betaalde ook Y400 voor de trip. Nu hebben we misschien wat bargaining power voor wat extra dingen zoals de zuidelijke route via Lake Yamdrok.

18:00, Lalung La pas (5230m).
Ben weer op hoogte. Zijn hier op de Lalung La pas op 5250m. Dit is de hoogste pas die we op weg naar Lhasa zullen tegenkomen. De pas is ook deel van het Chomolongma (Everest in Tibet) national park. Je hebt prachtige uitzichten richting Cho Oyo en de grote Himalaya reuzen. Een vreselijk bar landschap met in de verte besneeuwde toppen. Alles is rond van vorm, ook de hoogste toppen in de verte. Dit is een van de mooiste autoritten die ik ooit gemaakt heb. Vandaag is alleen al de $50 waard. Ik schiet me ook helemaal gek aan foto's. Je weet wel hoe dat gaat, als je voor het eerst iets bijzonders ziet. Tot nu toe nog weinig last van de hoogte, maar dat kan nog komen. Heb hierboven zonet zelfs nog een sprintje getrokken.

20:00, Tingri, "Everest View" hotel.
Zijn een half uurtje geleden in dit plaatsje aangekomen. Het ligt aan de voet van de Mount Everest en de Cho Oyo. Door het dal konden we de zon op de Everest zien ondergaan. Heb hiervan foto's uit de auto genomen, maar ik heb weinig hoop dat die nog een beetje gelukt zijn. Het is hier serieus koud. Als ik m'n thermische ondergoed niet aan heb dan zou ik hier echt bevriezen. Ik durf zelfs geen schatting te doen. Heb hier een 2 persoonskamer met Travis. De mensen van de andere groep hebben een 5 persoonskamer. Ik zit hier nu in het restaurant van de lodge te schrijven. Het is ook geen restaurant, het is meer een gewone woonkamer. Er zitten ongeveer 10 locals (Tibetanen) om me heen, de geiten liggen voor de kachel te slapen. Verder hangt er ook een erg vreemde geur. Misschien is dit wel de yak-boter lucht. Wacht maar even op het advies van de jongen uit Singapore over wat ik moet bestellen hier. Dit lijkt me wel een van de laatste plaatsen op aarde die een menukaart zou hebben.

De trip vandaag was in het begin erg ruig en ging door het 'beroemde' landslide gebied tussen Zhangmu en Nyalam. Landslides zijn een veel voorkomend probleem in dit deel van de Himalaya. Tijdens periodes van hevige regenval komen hele stukken berghelling naar beneden. Omdat de weg vaak in het dal of op een vlak stuk loopt blijft het puin daar liggen. Gevolg is dat de weg soms weken of maanden geblokkeerd is. Er onstaat dan een vervoerssysteem waarbij je bij de landslide moet uitstappen.

Daarna zelf over de hoop puin moet klimmen en daarna aan de andere kant weer een ander vervoermiddel moet charteren. In de laatste moesson heeft een landslide in het Nepalese stuk voor Kodari aan 120 mensen het leven gekost. Het dorpje waarin ze woonden werd helemaal bedekt met modder en puin. In ons geval was de weg gewoon erg slecht, vreselijk veel kuilen, bulten en onverwachte bochten. Na Nyalam werd de weg veel beter. Het landschap ging ook over van een Nepalees aandoend berg-vallei landschap in een hoogvlakte landschap met vooral langgerekte heuvels zonder echt steile stukken. Na Nyalam wordt het echt een maanlandschap bijna zonder enige begroeing. Dit gebied ligt ook in de regenschaduw van de hoge Himalaya, dus het regent hier ook bijna nooit. Het was echt prachtig, ik heb 4 uur lang voor in de auto zitten genieten en heb ook bijna een fotorolletje volgeschoten.

We zitten met zijn vieren in de auto. Dat zijn buiten Travis en mij, de chauffeur en een gids. De chauffeur heet Dawa en spreekt geen woord Engels. De gids heet Migma en werkt voor het bureau waarvan de auto is. Hij heeft net een groepstour van Lhasa naar de grens begeleid. Hij woont echter in Lhasa, dus hij moet weer terug. Hij spreekt redelijk Engels en zo komen we een hoop over het land te weten. Het is echter al wel snel duidelijk dat je niet over politiek praat hier. Big brother is overal.

verder naar "Mysterieus en onherbergzaam Tibet" deel 2